[./ihv.html]
[./ihv.html]
[../adb/alle.html]
[../stadtplan/plan_1.html]
[../fa/buchstaben.html]
[../bilder/ihv.html]
[../stradfen/ihv.html]
[../geschichte/ihv.html]
[../adb/ihv_nz.html]
[http://www.guweb.com/cgi-bin/guestbook?id=2807]
[../adb/impressum.html]
[../lk_1848/ihv.html]
[Web Creator] [LMSOFT]
Oäwer’n Hookmuoth
Sprachprobe der neumärkischen Mundart aus „Ut’t Dörp“ van’n oll’n Nümärker. *)

An’n Rand van de Heede ee’s ‚n safticht jonget Ulmböömken, dat de olle Bööm‘ in de Noahberschaft met groter Leew‘ pflä’ten un hä’ten. Hät de Sunn‘ schienen, denn deckten se’t met ähr Luow to, un rän’tet stark, denn meeken se’t öäwen so, wiel‘t füst in’t Woater har versupen möten. Bloß hie un doa leeten se’n Dröpken dörchgoah’n, doamet ‘t to drinken har; denn ruhen Storm awer verwöährten se met öähre dichte Tacken all’n Togang, un wenn de grimmege Winter keem, denn schüddelten se all‘ öähre Blöäder ’raw, dat de siene Wörtelkens ‘ne warme Decke van’m har’n. So schoot dat Ulmböömken licht un schnell in de Höch‘ un keekt schon met Stolz up de Farrnkrüter un Böäsingsbüsche. Toletzt keekt ‘t öäwer de Hasselbüsche wech und stund balle scheen un schlank doa, so dat eener schon van wieden öäwer de Heede wech seine Kron‘ erkennen kunn‘. Doa wur ‘t untofrä’n un kla’te: „Woarüm kann ick ne möähr van de welt sieh’n! De Blomen, de doa unnen up de Wöäse stoah’n, schienen mie vell scheener to blüh’n, aß de, de hie in’n Schadden wassen. De trur’ge Doosternis hie häw ick rächt fährken satt un söähne mie noah, moal frü met de früe Winne to spöälen.“ Met‘ en’Wuort, dat Ulmböömken har keene Frü‘ mähr an siene scheene Umgöäwung. Doa keemen en’s Da’s de Holthu’r in de Heede, un balle höärte eener de Ässen noah un fern. Boom up Boom feel rasseld up ‘enanner un ‘t wur‘ öäwerall in de Heede licht un kloar, so dat ‘t balle blanket Feld weer. Aß de Holthu’r nu an dat Ulmböömken keemen, sä‘ de Eegenthömer van’n Wald: „Dat lewe Böömken loat mie stoahn, ‘t wird dat ganze Feld verlustereeren.“ Un noah korte tüd stund de Ulme doa, eensamm un alleene – all‘ ähre Kam’roaden woaren wech’schafft, un an öähre Wortel spöälten un blöhten Krüter un Blomen. Aehr Wunsch weer a’so erfüllt. Awer se woar ümmer no‘ ne tofrä’n. Wä‘ Achtung gaw, wenn de Wind gung, da‘ kunn‘ dütlich hür’n, we se van Nüen ‘lamenteerte: „Ick föhlt, dat dat keene Gesellschaft stör mie is, denn Minschen koamen to sellen, to mie, un bloß dat gemeene Veeh fückt mi up, um sich ‘n Rüggen an mienen Stamm to trau’n. Gänseblömkens un Klee sin‘ de eenz’gen Blomen, de ick hie süch, wöährend doa bie’t Hus van mien. Har’n Bööme stoah’n de lang ne so eddel sin, aß ick bin, un de van de sellenste Blomen ümgöäwen sin‘ un in döären Schadden sich de allerscheenste Fru’n versammeln un sich ameseer’n.“ – Dat untofrä’ne Böömken utgroow’n un ‘t ganz in de Nöäh van’t Landhus verplant’ten. Et kamm an eene Stelle to stoah’n, van wo’t dörch de Fenster in de Küche sieh’n kunn‘, wo’n lustech’t Fü’r brennte un Awends Licht un Wärme gaw, un up korte Tüd weer dat Böömken tofrä’n. Awer ‘t hät ne lange dur’t, doa sung’t wedd’r an to lamenteer’n: „Sall ick denn ümmer hie we so’n Verbannter stoah’n? De tolle Winnerfrost erstarrt mie all‘ miene Tacken, up de keen Blättken mähr is, un ick freer hie not o Jes, wöährend all‘ jenne dumme Blomen, we Rosen, Veigelkens und Näleken in’t Glashus stoah’n, kichern un lachen un’t sich woll sin loaten, wiel ‘t drin warm we in’n Summer is“. – So kla’te dat Böömken ‘n ganzen Winner dörch. Doa keem de Frühling un de Bööme woakten all‘ up un treckten sich öähr scheent grön’t Sunndachskleed an, üm’n to begrößen; bloß dat Ulmböömken har man hie un da ‘n Blättken, un de weer’n ook alle verneest un verqueest; eener sach‘ ‘woll, dat ‘t krank woar. Doa gung een’s Morg’ns de Gegenthömer an e’m vörbie, un doa ‘r dat queesege Utsieh’n van dat Böömken ‘woahr wur‘, sä ‘r: „ Doa steiht ‘n awgestorwner Boom; ‘r hät ‘n Worm in’t Mark o’r is‘ woll verfroar’n: „ Lü‘, haut mie denn Boom ae, denn ‘r verschimpfeert mien’n ganzen Goarten.“ Un dat geschah denn oak. Doa häw’n se Brennholz drut moakt, ‘t up‘ klaftert, un aß ‘t wedder Winner wur‘, hitzten se’t Glashus met, öäwer dat ‘r sich no‘ so söähr in’n letzten Winter ‘ärgert har. Biet Fü’r satt awer de alle Göärtner un murmelte vöär sich hen: „Kiek ick so in de utgoahn’de Gluoth, so häw ick dat Bild van mien Löäwen vör mie; ümmer häw ick dat Gode, wat mie de Gänwoart bot, ut’schloan un in de Tokunst ‘schwärmt. ‘Zund is‘ miene Vergang’nheet ‘ne Wööste, utgebrennt dörch’t Fü’r der Untofröä’nheet, un’t Eenzege, wat ick no dhon kann, is‘, da tick mien Riekthoom, dä mien fülwst har tu’m Genuß deenen köän’n, ‘zund de annern tum Gebruck öäwerloaten mött.“ – Un so geiht’t alle untofröä’ne Minschen.

*Karl Löffler (Pseudonym Dr. Tornow), geb. 1821 zu Berlin.

  
Landsberg a.Warthe
(Gorzów Wielkopolski)